(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

शान्तिपर्व (Mahabharat) - 13 अनुशासनपर्व


॥ श्रीः ॥
13.70. अध्यायः 070
अथ दानधर्मपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
भीष्मेण युधिष्ठिरम्प्रति ब्राह्मणमाहात्म्यकथनम्॥ 1 ॥


Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

भीष्म उवाच।

जन्मनैव महाभागो ब्राह्मणो नाम जायते।
नमस्यः सर्वभूतानामतिथिः प्रश्रिताग्रभुक्॥ 13-70-1(84292)
सर्वेषां सुहृदस्तात ब्राह्मणाः सुमनोमुकाः।
`सर्वानेते हनिष्यन्ति ब्राह्मणा जातमन्यवः।'
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिरनुध्यायन्ति पूजिताः॥ 13-70-2(84293)
सर्वान्नो द्विषतस्तात ब्राह्मणा जातमन्यवः।
गीर्भिर्दारुणयुक्ताभिर्हन्युश्चैते ह्यपूजिताः॥ 13-70-3(84294)
अत्र गाथाः पुरा गीताः कीर्तयन्ति पुराविदः।
सृष्ट्वा द्विजातीन्धाता हि यथापूर्वं समादधत्॥ 13-70-4(84295)
न वोऽन्यदिह कर्तव्यं किञ्चिदूर्ध्वायनं विधि।
गुप्तो गोपायते ब्रह्मा श्रेयो वस्तेन शोभनम्॥ 13-70-5(84296)
स्वमेव कुर्वतां कर्म श्रीर्वो ब्राह्मी भविष्यति।
प्रमाणं सर्वभूतानां प्रग्रहाश्च भविष्यथ॥ 13-70-6(84297)
न शौद्रं कर्म कर्तव्यं ब्राह्मणेन विपश्चिता।
शौद्रं हि कुर्वतः कर्म ब्राह्मी श्रीरुपरुध्यते॥ 13-70-7(84298)
श्रीश्च बुद्धिश्च तेजश्च विभूतिश्च प्रतापिनी।
स्वाध्यायेनैव महात्म्यं विपुलं प्रतिपत्स्यथ॥ 13-70-8(84299)
हुत्वा चाहवनीयस्थं महाभाग्ये प्रतिष्ठिताः।
अग्रभोज्याः प्रसूतीनां श्रिया ब्राह्मयाऽनुकल्पिताः 13-70-9(84300)
श्रद्धया परया युक्ता ह्यनभिद्रोहलब्धया।
दमस्वाध्यायनिरताः सर्वान्कामानवाप्स्यथ॥ 13-70-10(84301)
यच्चैव मानुषे लोके यच्च देवेषु किञ्चन।
सर्वं वस्तपसा साध्यं ज्ञानेन नियमेन च॥ 13-70-11(84302)
`युष्मत्संमाननां प्रीतिं पावनैः क्षत्रिया भृशम्।'
अमुत्रेह समायान्ति वैश्यशूद्राधिकास्तथा॥ 13-70-12(84303)
अरक्षिताश्च युष्माभिर्विरुद्धा यान्ति विप्रवम्।
युष्मत्तेजोधृता लोकास्तद्रक्ष्यथ जगत्त्रयम्॥' 13-70-13(84304)
इत्येवं ब्रह्मगीतास्ते समाख्याता मयाऽनघ।
विप्रानुकम्पार्थमिदं तेन प्रोक्तं हि धीमता॥ 13-70-14(84305)
भूयस्तेषां बलं मन्ये यथा राज्ञस्तपस्विनः।
दुरासदाश्च चण्डाश्च तपसा क्षिप्रकारिणः॥ 13-70-15(84306)
सन्त्येषां सिम्हसत्वाश्च व्याघ्रसत्वास्तथाऽपरे।
वराहमृगसत्वाश्च गजसत्वास्तथाऽपरे॥ 13-70-16(84307)
सर्पस्पर्शसमाः केचित्तथाऽन्ये मकरस्पृशः।
विभाष्य घातिनः केचित्तथा चक्षुर्हणोऽपरे॥ 13-70-17(84308)
सन्ति चाशीविषसमाः सन्ति मन्दास्तथाऽपरे।
विविधानीह वृत्तानि ब्राह्मणानां युधिष्ठिर॥ 13-70-18(84309)
मेकला द्राविडा लाटाः पौण्ड्राः कान्वशिरास्तथा।
शौण्डिका दरदा दार्वाश्चोराः शबरबर्बराः॥ 13-70-19(84310)
किराता यवनाश्चैव तास्ताः क्षत्रियजातयः।
वृषत्वमनुप्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात्॥ 13-70-20(84311)
ब्राह्मणानां परिभवादसुराः सलिलेशयाः।
ब्राह्मणानां प्रसादाच्च देवाः स्वर्गनिवासिनः॥ 13-70-21(84312)
अशक्यं स्प्रष्टुमाकाशमचाल्यो हिमवान्गिरिः।
अवार्या सेतुना गङ्गा दुर्जया ब्राह्ममा भुवि॥ 13-70-22(84313)
न ब्राह्मणविरोधेन शक्या शास्तुं वसुन्धरा।
ब्राह्मणा हि महात्मानो देवानामपि देवताः॥ 13-70-23(84314)
तान्पूजयस्व सततं दानेन परिचर्यया।
यदीच्छसि महीं भोक्तमिमां सागरमेखलाम्॥ 13-70-24(84315)
प्रतिग्रहेण तेजो हि विप्राणा शाम्यतेऽनघ।
प्रतिग्रहं ये नेच्छेयुस्तेऽपि रक्ष्यास्त्वया नृप॥ ॥ 13-70-25(84316)

इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि सप्ततितमोऽध्यायः॥ 70 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-70-1 जन्मनैव संस्काराद्यभावेऽपि ब्राह्मणो नमस्य एव। प्रश्रितं पक्वमन्नं तत्स्वाग्रे भोक्तुमर्हः प्रश्रिताग्रभुक्॥ 7-70-2 सुमनसां देवानां मुखमिव भूताः सुमनोमुखाः॥ 7-70-3 नोऽस्माकं द्विषतः शत्रून्। तैरपूजिता ब्राह्मणा हन्युरिति सम्बन्धः॥ 7-70-4 समादधत् समाधिं नियमं कृतवान्॥ 7-70-5 ब्रह्मा ब्राह्मणः। वः शोभनं श्रेयस्तेनैव॥ 7-70-6 प्रग्रहाः दमनक्षभा रज्ज्व इव॥ 7-70-7 शौद्रं कर्म सेवा॥ 7-70-8 श्रीश्चेत्यादेः श्रियमित्यादिरर्थः॥ 7-70-9 आहृवनीयस्थं देवतागणं प्रसूतीनां शिशुभ्योऽप्यग्रे भोज्यं येषां ते। ब्राह्म्या श्रिया विद्ययाऽनुकल्पिताः पात्रीभूताः॥ 7-70-15 चण्डत्वादिदोषवन्तोपि पूज्या एवेत्यर्थः॥ 7-70-17 कार्पासमृदवः केचिदिति थ. पाठः॥ 7-70-20 अदर्शनात् अननुग्रहात्॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.